JYOTI BEN - 15/10/1959

To Hemendrabhai C. Parekh.

140 A 'Vikas' 2nd Floor 2nd Cross Road

Shivaji Park Dadar (B.B.) ↑ Bombay - 28

 

તા-૧૫/૧૦/૫૭ ગુરૂવાર

જટુકભાઈ, તમારો તથા ગીતાનો કાગળ આજે મળ્યો વાંચી થોડીવાર સુધી ખુબ રડી, એટલા માટે નહિ કે તમે જે બધુ લખ્યુ છે એ મને નથી ગમ્યુ પરંતુ એટલા માટે કે મારા વેવિશાળનો પ્રશ્ન ઘરમાં સૌને માથે આટલો બધો બોજારૂપ બની રહ્યો છે અને તમે પણ એથી વંચિત નથી રહી શકતા. તમે તમારા લગ્ન આ ખાતર લંબાવે મને ન માણી શકો એ જાણી ખુબ દુઃખ થાય છે. હું તમારાથી ઉંમરમાં મોટી તો નથી જ તો પણ તમારા મનમાં આવુ લાગે એ જાણીને મને દુઃખ ન થાય તો બીજુ શું થાય? આપણા સમાજમાં છોકરી થઈને જન્મવું એ આટલા માટે જ કમનસીબી ગણાય છે ને! નહિતર અત્યારે આ પ્રશ્ન માટે સૌના મન આટલા બધા ચિંતિત શા માટે બને? આપણી સામાજીક રીત જ એવી છે એટલે એમ થાય એ સ્વાભાવિક છે.

મેં અભ્યાસ છોડી દીધો ત્યારે તમે તમારી ડાયરીમાં લખેલા શબ્દો તમે અત્યારે ન લખ્યા હોત તો પણ યાદ જ છે અને એ સાચુ જ છે. પરંતુ ત્યારે એ ઉંમરે અત્યારે છે એટલી વિચાર યા સમજ શક્તિ ન્હોતી. ત્યારબાદ સમજ પડી પરંતુ બા-બાપુજી ખાતર મેં મારી પ્રગતિ રોકી અને આટલા વર્ષો અહીં-

 

માં ગાળ્યા અને અત્યારે બહારનાં વાતાવરણને જોતા એમ લાગે છે કે મેં આટલા વર્ષો અહીં રહીને ઘણું ગુમાવ્યું છે મેળવ્યું નથી હવે પછીની જીંદગીમાં લગભગ અશક્ય જ ગણાય અને એનો અફસોસ જીંદગીભર સુધી રહેશે. અભ્યાસ છોડ્યો ત્યારે મારી જ ભૂલ થઈ હતી પરંતુ ત્યારબાદ કંઈ ન કરી શકી એ મારો દોષ નથી પણ એ માટે પણ સૌ મને જ જવાબદાર ગણે છે. બા-બાપુજીની ડાયરી વિગરેને કારણે હું અહીં રહીને તો કંઈ ન કરી શક્ત પરંતુ રાજકોટ હોત તો ઘણું બીજુ શીખી શકી હોત. હજી પણ એ ક્વાહેશ છે કે જીંદગીનાં બાકીનાં વર્ષોમાં જે જે વિષયોમાં મને રસ છે એ બની શકે તો એ માટે પ્રયત્ન કરવો ખરા એ બધી વાતો જવા દઉં છું ગયે એ માટે અફસોસ કરવાને બદલે ભૂલવાનો પ્રયત્ન કરવો એ જ યોગ્ય છે. જે હકિકત બની ગઈ છે એને ગીતા પરનાં પત્રમાંથી તમે જાણી એ પણ ભૂલવા પ્રયત્ન કરું છું. તમે લખો છો એ સાચુ જ છે કે લગ્ન મનની હા પાડવી એ એક જુગાર છે જેનો આપણી સાથે પડે છે ત્યારે જ અનુભવ થાય છે. નરેશ માટેની અપેક્ષા હંમેશા શંકાશીલ ન હતી અને એવી વ્યક્તિ પાસેથી આ જાતની અપેક્ષા રાખવી એ મુર્ખાઈ ગણાય-માત્ર મારા માટે. એ તમારા લગ્નમાં આવે કે ન આવે એ સાથે મને કશી જ નિસ્બત રહેતી નથી, અમુક બાબતો જીંદગીમાં એવી બની જાય છે કે એ જીંદગી સુધી ભૂલાતી નથી પરંતુ એવી વાતને ભૂલવા પ્રયત્ન કરવો એ જ વધુ યોગ્ય ગણાય. આ હકિકત તમને નથી સમજા-

 

એવું નથી પણ મને પોતાને પણ સમજાતી નથી. મનમાં જે Qualification નથી એ સ્વામી વ્યક્તિ માટે માર્ગવવો એ અડચણ છે એ સારી રીતે સમજુ છું. જે ભાઈ માટે વાત થઈ છે એ Ugly looking તો નથી જ પરંતુ એ સમયે ન સમજાય એવી મૂંઝવણ થઈ એટલે 'ના' પાડી. આટલા દિવસોનાં વિચારોને અંતે એમ લાગે છે કે સૌની ઈચ્છાને અવગ-ણીને હું ના પાડુ છું એ મારા Qualification જોતા ઠીક નથી. વ્હેનનાં અને ચંદાબ્હેનનાં પત્રમાં પણ ઘણી સમજવા જેવી વાતો હતી કે આપણા સમાજમાં છોકરીનું સગપણ કરવું એ કેટલી મુશ્કેલ વાત છે અને એ સાચુ જ હશે. જેમની સાથે વાત થઈ છે એ લોકો એ દિવાળી સુધી રાહ જોશે એમ કહ્યુ છે. એ ભાઈનાં બાપાનો સ્વભાવ બહુ કડક છે એમ સૌ કહે છે પરંતુ હું માનુ છું ત્યાં સુધી એવું કોઈ પણ કુટુંબ નહિ હોય કે જ્યાં દરેક વ્યક્તિ સારી જ હોય, એવી બાબતનો સામનો તો કરવાનો રહ્યો. એ લોકો કાયમ માટે બર્મા છોડીને આવ્યા છે એટલે હજી અહીં કોઈ business શરુ કર્યો નથી. પહેલાં ના પાડીને હવે 'હા' પાડુ એ માટે સૌ મને વિચિત્ર કહેશે પણ શું કરું? જેમ જેમ વર્ષો આ રીતે વિતતા જાય છે એમ સૌનાં મધ્યે ચિંતા વિશેષ કરીને બાપુજી ને માથે વધતી જાય છે એ કરતા એ પ્રશ્નનો ગમે તેવો નિવેડો આવી જાય એ જ વધુ યોગ્ય છે. શું લખું? મનુષ્યની દરેક અપેક્ષા-ઈચ્છા પુરી થઈ શકતી નથી એ જીંદગીની tragedy જ છે ને! ગીતાને ૨-૩ દિવસમાં જવાબ લખીશ. - જ્યોતિ

કાગળ જટુકભાઈને આપશો.