NARESH - 22/11/1954

To, Hemendra C. Parekh.

B-28 Engineering Hostel,

 Vallabh Vidhyanagar Via Anand. (Gujarat)

 

૭૩ સાયન રોડ, મુંબઇ ૨૨. ૨૨-૧૧-૫૪

પ્રિય હેમેન્દ્ર, તારો ૧-૧૦-૫૪ નો પત્ર મળ્યો અને તરત ઉત્તર આપવાની ઇચ્છા પણ થઈ આવેલ પરંતુ જો પત્ર તુરત લખેત તો તેને તારી ઘણી જ પ્રતિક્ષા કરવી પડે તેવું હતું એટલે ઢીલ કરી. જો કે અમુક કારણોસર ઢીલમાં વધુ પડતી ઢીલ થઈ ગઈ છે તો દરગુજર કરજે.

શું હું જાણી શકું છું કે મારા આ અગાઉના પત્રમાં મેં એવું શું લખી નાખ્યું છે કે જે વાંચીને તને એમ થાય છે કે મેં એ પત્ર નહિ લખ્યો હોય. એ પત્ર તને કયા સરનામે મળેલ? મારા પૂ. મોટાભાઈએ તારા કલકત્તાથી લખેલ P.C. નો ઉત્તર મારી ગેરહાજરીમાં આપી દીધો હતો. તો તેમનો લખેલ તો એ પત્ર નથી ને? તેઓ કહેતાં હતાં કે ઘણો સારો પત્ર લખ્યો છે. તો મને ખબર નથી કે તેઓએ તને શું લખ્યું છે. બને તો એ પત્ર મને જરૂર પાછો મોકલજે કે જેથી એ વાંચીને મારી ભૂલ હોય તો હું સુધારું અગર તેનો ખુલાસો કરું. તું લખે છે કે તારા દરેક પત્રોનો અર્થ હું ખોટો તારવું છું અને તેના પુરાવા રૂપી તારી પાસે મારો છેલ્લો પત્ર છે. તો એવું શું છે તે કાંઈ મારા ખ્યાલમાં આવતું નથી. તારો ભાષા પર કાબુ તો ઘણોજ છે પછી તેમાંથી ખોટું તારવાનો અર્થ જ ક્યાં રહે છે ભ્રા! કદાચ એવું બન્યું હોય કે તારી ઉચ્ચ શ્રેણીના લખેલ પત્રનો અર્થ બરાબર હું સમજી ન શક્યો હોઉં. પરંતુ તેનો ખોટો અર્થ તો કેમ કરું?

 

તારી જે ઝંખના છે તે જ મારી પણ ઝંખના છે. કે જે બીજા મિત્રો કરતાં જુદી તરી આવે છે. તારો પત્ર મળ્યો તેના આગળના દિવસે જ હું - મહેન્દ્ર, લલ્લુ વગેરે નાટકમાં "બરાતી" જોવા ગયેલાં અને ત્યાં ફરતાં રસ્તામાં વાત નીકળી તો મેં કહ્યું કે બસ મને એક ગાડી મળી જાય તો ઘણું જ છે. આખી દુનિયા ફરીને જોવી છે, અને જાણવી છે. તો મહેન્દ્ર અને લલ્લુ કહેવા લાગ્યાં કે પહેલાં લાડી લાવ પછી ગાડીની ચિંતા કર. પણ હું તેઓના વિચારો સાથે આ બાબતમાં સંમત થતો નથી. તેની પહેલાં પણ જગદીશકાકાના બહેન હીરાબેન સાથે આ બાબત પર જ ચર્ચા થઈ હતી. તેઓ પણ કહેતાં હતાં કે પહેલાં તું લાડી લાવ પછી લાડી અને ગાડી સાથે જ તારી જે ફરવાની તમન્ના છે તે પૂરી કર. પણ તેમને પણ મેં ચોખ્ખું કહ્યું કે એ સાવ અશક્ય જ. I simply want to roam and roam round the world by car only. This is my intense desire. ઘણી વખત ભૂલી ગયેલ કવિતાના અંશો યાદ કરું છું અને તેના જ વિચારોમાં હું આનંદ માણું છું.

બીજું હું તારીખ ૬ મી એ Nitinkumar ને ત્યાંથી કેમેરો લઈ આવ્યો હતો જે વાત તેમને કરી હશે. તેઓ ઈ ગયો ત્યારે બહાર જવાની તૈયારી જ કરતાં હતાં એટલે હું નસીબદાર કે ટાઈમસર પહોચી શક્યો. ત્યાંથી રજા લઈને હું અને મહેન્દ્ર સ્ટેશને ગયા અને બોરીવલ્લી તરફની ગાડી પકડી. કે જેમાં Nitinkumar પણ તેમનાં she friend સાથે હતાં. પણ તેમને અમે disturb કર્યા નહિ. તેમનાં

 

friend તો ઘણાં જ વહેલા station આવીને બેઠા હતાં. જ્યારે અમે Nitin કુમારના બંગલાની પાસે પહોચ્યા ત્યારે તેમના friend ના દર્શન થયા હતાં પરંતુ તે વખતે તેવો ખ્યાલ નહિ કે અમે જઈને Nitinkumar ની ભાડું કરાવીશું. તેમ છતાં હું ધારું છું કે નાસિક જોવા માટે તેઓ બરાબર ટાઈમસર પહોચ્યાં હતાં. They were sharp in time. આ વાત નિતિનચંદને કહેતો નહિ. ખાલી તારી information માટે જ લખું છું.

મારા પૂ. પિતાશ્રી તથા માતુશ્રી સુરેન્દ્રનગર તરફ બે ચાર દિવસ માટે જવાનો છું અને હું પણ ૨૮-૨૯ તારીખે નીકળીને તે ગઈ કાલે લાલુભાઈના પુત્ર રમેશભાઈ મળ્યાં હતાં. તેઓએ તારા સમાચાર પુછ્યા છે અને યાદ લખવા કહ્યું છે. લાલુભાઈને બેસતા વર્ષને દિવસે અચાનક લકવો થઈ ગયો હતો.

તારે કયા ફોટાની copy જોઈએ છે તે હું ભૂલી ગયો છું તો મહેરબાની કરીને વિગતવાર પાછો લખજે. શું મારી અગાશી પર ફોટા પાડ્યા હતાં તેમની copy જોઈએ છે? તેની નેગેટીવ તો રજની પાસે છે. મારે પોતાને પણ જોઈએ છે પણ રજની મળતો જ નથી. મારી પાસે પણ એક copy હતી કે જે પણ મેં પૂ. જગદીશકાકાને મોકલાવી આપી છે. તેઓ મજામાં છે. કાંઈ ખાસ નવીન લખતા નથી. મહેતાને તો પોતાના ભવિષ્ય કે ભૂતકાળનો વિચાર કરવાનો પણ ટાઇમ મળતો નથી પણ એમ નરશે.

 

Naresh. Shah.

73 Sion Road, Bombay 22.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

To:

Hemendra C. Parekh

B-28 Engineering Hostel,

Vallabh Vidhyanagar Via Anand (Gujarat)

73 Sion Road, Mumbai 22.

22-11-54

Dear Hemendra,

I received your letter dated 1-10-54 and felt an immediate urge to reply, but if I had written right away, you would have had to wait for it for a long time, so I delayed it. However, due to certain reasons, the delay became far too long, so please forgive me.

May I know what I wrote in my previous letter that made you think I wouldn't have written it? To which address did you receive that letter? In my absence, my respected elder brother had replied to the postcard you wrote from Calcutta. Could it be that the letter wasn't written by me, but by him? They were saying that a very good letter was written. So I don't know what they wrote to you. If possible, do send that letter back to me so that after reading it, I can correct my mistake or provide a clarification. You write that I deduce a wrong meaning from every letter of yours, and as proof of that, you have my last letter with you. But what is there of that sort? I can't quite figure it out. You have great command over language, brother, so where is the point of deriving a wrong meaning from it? Perhaps it happened that I couldn't properly understand the meaning of a letter written at your high standard. But why would I derive a wrong meaning from it?

What you long for is the exact same longing I have, which sets us apart from other friends. Just the day before I received your letter, Mahendra, Lallu, and I went to see the play "Barati". While walking on the way, the topic came up, and I said that if I just get a car, that is more than enough for me. I want to travel around the entire world, see it, and know it. To that, Mahendra and Lallu started saying, "First bring a wife (ladi), then worry about the car (gadi)." But I do not agree with their views on this matter. Even before this, I had a discussion on this very topic with Jagdish Kaka's sister, Hiraben. She was also saying, "First get a wife, and then fulfill your desire to travel along with both wife and car." But I told her clearly that it is simply impossible. I simply want to roam and roam round the world by car only. This is my intense desire. Many times, I recall fragments of forgotten poems and enjoy my thoughts through them.

Another thing—on the 6th, I brought a camera from Nitinkumar's place, a fact he might have mentioned to you. When I went there, he was just preparing to leave, so I was fortunate to arrive just on time. Taking leave from there, Mahendra and I went to the station and caught a train toward Borivali, in which Nitinkumar was also present with his female friend (she friend). But we did not disturb them. His friend had arrived at the station quite early and was waiting. When we reached near Nitinkumar's bungalow, we saw his friend, but at that time we had no idea that we were going to rent/borrow something from Nitinkumar. Nonetheless, I suppose they reached right on time to visit Nasik. They were sharp in time. Do not mention this to Nitinchandra; I am writing this strictly for your information.

My respected father and mother are going toward Surendranagar for two to four days, and I too am leaving on the 28th–29th. Yesterday, I met Lalubhai's son, Rameshbhai. He asked about your wellbeing and sent his regards. Lalubhai suddenly suffered a stroke on the New Year's Day (Bestu Varas).

I have forgotten which photo's copy you need, so please write back in detail. Do you need a copy of the photos taken on my terrace? Its negative is with Rajni. I need one for myself as well, but I am unable to meet Rajni. I had one copy myself, which I have sent to respected Jagdish Kaka. They are doing well. They don't write anything particularly new. Mehta doesn't even get time to think about his future or past, but that's how it goes.

Naresh Shah

73 Sion Road, Bombay 22.